De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken.

Strikt noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om in de site te navigeren, of om te voorzien in door jou aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren van de functionaliteit van de website door het opslaan van jouw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker op maat gemaakte reclame en andere informatie te tonen.

A tot Z (Weetjes)

Limburg boomt - hulst

De hulst (Ilex aquifolium): stekelig buitenbeentje

De hulst is eenvoudig te herkennen: het is onze enige boom waarvan de bladeren zo prikken. Ook de blinkende bovenkant van de bladeren is uniek. De bladeren blijven het hele jaar door groen.

Het mysterie van de stekels

Reeën en andere grote zoogdieren of kauwers lusten weleens een groen hulstblaadje. En dat is meteen de reden waarom de hulst stekelige blaadjes heeft: om snoepers op afstand te houden. Kijk maar eens naar de top van de boom. Je zult merken dat de bladeren er geen stekels hebben! Onze zoogdieren geraken zo hoog niet. Het zou anders zijn mochten hier giraffen rondlopen.

Mannelijk of vrouwelijk?

De hulst is tweehuizig: dat wil zeggen dat de mannelijke en de vrouwelijke bloemen op verschillende bomen groeien. De mannelijke bomen dragen kleine, witte onopvallende bloemen. De vrouwelijke witte bloemen groeien in december uit tot felrode bessen, die menig kersttafel versieren. De bessen zijn giftig voor mensen, maar vogels zijn er dol op!

400 soorten

Je zou het niet meteen zeggen, maar de bloemen van de hulst zijn belangrijk voor insecten. Ondanks hun kleine vorm leveren ze veel nectar.

Wist je dat de hulstfamilie bestaat uit maar liefst 400 soorten? Slechts één soort, de Ilex aquifolium, komt van oudsher bij ons voor. De andere soorten horen eerder thuis in de tropen.

Bij ons vind je hulst in beuken- en eikenbossen. De grootste hulstbomen staan in oude kasteelparken, waar ze mogen uitgroeien tot bijna volwaardige bomen.

Dat duurt wel een tijdje, want de hulst is een trage groeier. Net die trage groei en de fijne houtstructuur maakt de stam erg geschikt voor draaiwerk.

De hulst in opmars

In sommige delen van Limburg is de hulst in opmars. Jef Van Meulder, hulstexpert en grondlegger van de hulstcollectie in Bokrijk, verduidelijkt: "Rond 1980 kon je de inheemse hulst in de bossen van Bokrijk bijvoorbeeld op één hand tellen. De enige noemenswaardige concentratie bevond zich aan hoeve Mieneke in domein Kelchterhoef. Dat was een hulstbos van 50 tot 70 jaar oud en van enige verjonging in naburige bossen was geen sprake. Nu zijn de eikenbossen van Kelchterhoef rijkelijk begroeid met hulst."

Waarom de hulst het zo goed doet? Jef legt uit: "Hulst, taxus en klimop zijn in opmars in onze bossen. Voor de hulst liggen diverse factoren aan de basis. Konijnen zijn verzot op hulst. Door overbevolking van konijnen kreeg natuurlijke verjonging nauwelijks een kans. Maar de konijnen kregen klappen door ziektes als myxomatose. Tegelijk verschenen ook de roofdieren als vos, boommarter en roofvogels terug op het toneel. Ochtendbeelden van ontelbare konijnen op het grasveld zijn eerder zeldzaam geworden. Daarnaast krijgen in het hedendaagse bosbeheer inheemse heesters meer kansen. De vrije ruimte die ontstaat door bestrijding van de Amerikaanse vogelkers wordt ingepalmd door hulst en, in mindere mate, klimop en taxus. En waarschijnlijk speelt ook de klimaatopwarming een rol." 

Jef geeft ook enkele bedenkingen mee bij deze evolutie: "We zijn terug donkere hulstbossen aan het creëren. Wie wil weten hoe zo’n verhulst bos er uitziet, moet naar de streek van Killarney in Ierland. Daar waren ooit enorme, donkere eiken-hulstbossen, zonder kruidenflora. Engelse geschriften maken melding van de donkere eikenbossen die geen ander leven toelieten. Over de ecologische gevolgen van de verhulsting in Limburg is het laatste woord dus nog niet gezegd."

Op zoek naar de dikste van Limburg

Volgens het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed staan in het Genkse Kolderbos de dikste geregistreerde hulstbomen van Vlaanderen. Deze veteraanbomen hebben een omtrek tussen de 150 en 180 cm.

Klinkt dit indrukwekkend? Reis even mee naar Staverton Park in Engeland. De grootste hulst daar is 22,5 meter hoog, heeft een kroondiameter van 12 meter en een omtrek (op borsthoogte) van maar liefst 250 cm!

Weet jij in een verborgen hoekje of natuurgebied nog dikkere exemplaren staan? Stuur een e-mail naar bwglikona@limburg.be